37-1
شنبه 6 مرداد 1397 ماجرای حقوقی استرداد قطعه تاریخی (سر سرباز هخامنشی)
کد خبر  37                                                                                                                                                    1397/5/6    

ماجرای حقوقی استرداد قطعه تاریخی (سر سرباز هخامنشی)
(توضیحات روابط عمومی مرکز امور حقوقی بین
المللی)
 
     

 
به‌دنبال اخبار منتشره در مورد استرداد یک قطعه باستانی باارزش (سر یک سرباز هخامنشی)، مرکز امور حقوقی بینالمللی که متصدی پیگیری دعاوی مطروح بوده، توضیحاتی ارائه داد.
به‌گفته روابط عمومی مرکز امور حقوقی بینالمللی ریاست جمهوری، در پاییز سال 1396 که یک قطعه سنگ منقّش به سر سرباز هخامنشی، که در دهه 1930 میلادی به سرقت رفته و به‌صورت غیرقانونی از کشور خارج شده بود، در یک نمایشگاه آثار باستانی در نیویورک برای فروش به نمایش گذاشته شد. سنگ مزبور تا قبل از سال 1936 میلادی در محل خود در ردیف جان‌پناه پلکان شمالی کاخ شورا در مجموعه تخت جمشید قرار داشت اما پس از آن تاریخ ناپدید شد.
مرکز امور حقوقی بینالمللی ریاست جمهوری پس از اطلاع از موضوع، ضمن هماهنگی با سازمان میراث فرهنگی و با استخدام وکیل محلی و ارسال مدارک مسروقه بودن قطعه سنگ مزبور، موفق شد از طریق دادستانی نیویورک، آن اثر باستانی را توقیف نماید. مدعیان و متصرفین سنگ باستانی مذکور، نسبت به این اقدام دادستانی نیویورک اعتراض نموده و با ادعای مالکیت بر این اثر باستانی تقاضا نمودند که از آن، رفع توقیف شود.
دادگاه کیفری نیویورک پس از بررسی ادله طرفین، ضمن تأیید اقدام دادستانی در توقیف سنگ برجسته، موضوع رسیدگی به مالکیت آن را خارج از صلاحیت خود دانست و به دادستانی نیویورک اجازه داد تا زمان تعیین تکلیف مالکیت سنگ برجسته در دادگاه حقوقی، آن را توقیف و نگهداری کند. اما دادستانی با جمعآوری ادله و مدارک بیشتر مبنی بر تعلق سنگ برجسته به ایران، و خروج غیرقانونی آن، از دادگاه درخواست کرد که به موضوع مجدداً رسیدگی کرده و به مالکیت ایران حکم دهد. وکیل سازمان میراث فرهنگی نیز لایحهای در حمایت از درخواست دادستان به دادگاه ارائه کرد.
متعاقب توقیف اثر توسط دادستانی نیویورک و همزمان با رسیدگی در دادگاه ایالات متحده، شرکت بیمه موزه مونترال که این قطعه سنگ را به متصرفین فعلی فروخته بود، در دادگاه مونترال کانادا اقدام به طرح دعوی علیه ایران کرد و مدعی شد که این قطعه سنگ برجسته در اوایل دهه 1950 میلادی از سوی شخصی به نام «پل مالون» در شهر نیویورک به موزه مونترال فروخته شده بود. لکن شرکت بیمه هیچگونه مدرکی مبنی بر اینکه اثر مزبور چگونه در سال 1936 از محل اصلی خود در تخت جمشید جدا شده و سالها بعد، سر از نیویورک درآورده، ارائه نکرده بود. در عین حال، شرکت بیمه از دادگاه خواسته بود که ضمن صدور یک حکم اعلامی، مالکیت موزه مونترال بر سنگ برجسته در زمان انتقال مالکیت به شرکت بیمه و همچنین مالکیت شرکت بیمه نسبت به آن در زمان انتقال به متصرفین فعلی را احراز و اعلام نماید. شرکت بیمه با تأکید بر قوانین داخلی ایالت کبک کانادا که تصرف طولانی‌مدت اموال مسروقه را دلیل بر مالکیت متصرف تلقی میکند، مدعی بود حتی اگر سنگ برجسته در سال 1936 از ایران به سرقت رفته و در دهه 1950 میلادی به موزه مونترال فروخته شده باشد، با توجه به آنکه آن اثر حدود 70 سال در تصرف موزه مونترال بوده است، مالکیت موزه بر آن شیء محرز و استوار بوده و مطابق قوانین کانادا، ایران نسبت به سنگ برجسته هیچ‌گونه حقی ندارد.

 نقش برجسته سرباز هخامنشی (از عکس‌های کاوش تخت جمشید در سال ۱۹۳۶)

    به هرحال، مرکز امور حقوقی بینالمللی ریاست جمهوری با هماهنگی سازمان میراث فرهنگی، ضمن استخدام وکیل محلی در کانادا، ابتدا مسئله مصونیت دولت ایران در مقابل دعوای شرکت بیمه را نزد دادگاه کانادایی مطرح کرد. وکلای ایران همچنین با توجه به سابقه فعالیت قاضی پرونده علیه کشورمان به صلاحیت وی اعتراض کرده و خواستار کنارهگیری قاضی مذکور از رسیدگی به این پرونده شدند.
همزمان با رسیدگی به پرونده مطروح در کانادا و پس از کشف اسناد بیشتری مبنی بر مسروقه‌ بودن سنگ برجسته از سوی دادستانی نیویورک، متصرفان اثر تاریخی مجبور شدند برای مصون ماندن از تعقیب کیفری و با انعقاد توافقنامه ای با دادستانی نیویورک، از ادعای مالکیت خود نسبت به اثر صرفنظر کنند. متعاقباً دادگاه عالی نیویورک نیز توافقنامه منعقده را تنفیذ کرده و دستور لازم را برای استرداد سنگ برجسته به ایران صادر کرد.
بدین ترتیب با اقدام حقوقیِ به موقع و پیگیری مستمر مرکز امور حقوقی بینالمللی ریاست جمهوری، نه تنها مالکیت ایران نسبت به این اثر تاریخی مسلم و محرز شد، بلکه دعوای شرکت بیمه کانادایی در دادگاههای کانادا نیز سالبه به انتفاء موضوع شده است. به این ترتیب، اقدامات لازم برای تحویل‌گرفتن این قطعه سنگ تاریخی با‌ارزش و ارسال آن به ایران، از طریق نمایندگی ایران در سازمان ملل، تحت انجام است.
این چندمین بار است که بهدنبال اقدامات و پیگیریهای حقوقی مرکز امور حقوقی بینالمللی  در عرصه بینالمللی، آثار و اشیاء فرهنگی و باستانی به کشور مسترد میشود. پیش از این، اشیاء باستانی متعدد دیگری مانند آثار باارزش خوردین، چغامیش و فسیلهای تاریخی نیز به کشور مسترد شده بود. پرونده استرداد الواح خشتی هخامنشی نیز تحت پیگیری است

سر یک سرباز هخامنشی نقش برجسته‌ای است در ابعاد 20×20 سانتی‌متر که در صف طولانی سربازان هخامنشی در محوطه تخت جمشید، دیده می‌شوند.
.
 
امتیاز دهی
 
 

نسخه قابل چاپ
سایت های فارسی
رئیس جمهور
سایت مجله حقوقی بین المللی
کتابخانه مرکز امور حقوقی بین‌المللی ریاست جمهوری
سايت قوانين و مقررات كشور
سایت های خارجی
دیوان دائمی داوری